دانشکده مذاهب دانشگاه ادیان و مذاهب
FA
 

معرفی کتاب "مقالات الإسلامیین و اختلاف المصلین"

 
تاریخ انتشار: 1400/03/23    تعداد بازدید: 34

معرفی کتاب

مقالات الإسلامیین و اختلاف المصلین، کتابى است که به زبان عربى توسط ابى‌الحسن على بن اسماعیل أشعرى (متوفاى 324ق.) در موضوع فرقه‌هاى اسلامى و آراء مختلف کلامى نوشته شده است.

مقالات الإسلامیین و اختلاف المصلین، کتابى است که به زبان عربى توسط ابى‌الحسن على بن اسماعیل أشعرى (متوفاى 324ق.) در موضوع فرقه‌هاى اسلامى و آراء مختلف کلامى نوشته شده است.

درباره زمان نگارش کتاب، آخرین حادثه‌اى که مؤلف درباره زمان نگارش آن از آن یاد مى‌کند، خروج و کشته شدن فردى قرمطى است که در سال 291ق. اتفاق افتاده و از این گزارش روشن مى‌شود که تألیف این کتاب بعد از این تاریخ صورت گرفته است.

کتاب حاضر مشتمل بر مقدمه‌اى به قلم ناشر؛ فرانس اشتاینر، مقدمه مؤلف و فاقد بخش‌بندى و فصل‌بندى روشن است.

محتوا

این‌اثر را باید کهن‌ترین و معتبرترین منبع موجود در زمینه تاریخ عقاید اسلامى و از منابع کهن ملل و نحل است و از آن جهت که نویسنده آن پیشواى مذهب اشعرى است، بسیار قابل توجّه است. اشعرى بحث را با اختلاف در امامت آغاز کرده که از اوّلین بحث‌هاى مفصّل وى درباره فرق شیعه است. او شیعه را به سه گروه غلاۀ و رافضه و زیدیّه تقسیم کرده و با یادکرد فرقه‌هاى آنان در مورد مسائل اختلافى، از عقاید آن سخن گفته است. او غلاه را از رافضه جدا مى‌داند؛ امّا برخى از فرق غلاه؛ مانند بیانیّه و حربیّه را در ذیل رافضه نیز یاد مى‌کند. مؤلّف با اینکه اتهام معروف و بى‌بنیاد تجسیم را به هشام نسبت داده است؛ تصریح مى‌کند که رافضه معتقد به تجسیم نبوده‌اند. اشعرى در تبیین عقاید فرق، بسیار متعادل‌تر از بغدادى و امثال اوست. بحث از خوارج و مرجئه در صفحات بعدى آمده است و آنگاه به معتزله اشاره کرده است. مؤلّف پس از تبیین عقاید مختلف به تفصیل از عقاید خود- که سازنده و پردازنده مذهب اشعرى است- سخن گفته است.

از بخش‌هاى مهم این اثر، بابى است که به آراء متکلمان در مباحث جهان شناسه‌گانه، نظیر جوهر، جسم، حرکت‌و ادراک اختصاص یافته است که از آن مباحث به «دقیق الکلام» تعبیر مى‌شود. اشعرى فصلى را نیز به بیان اجمالى عقاید اصحاب حدیث و اهل سنت اختصاص مى‌دهد.

از ویژگى‌هاى این کتاب که بحث‌هایى را درباره چگونگى تدوین آن برانگیخته است، نداشتن شیوه‌اى واحد و تشکیل آن از بخش‌هاى ناهمگون است، چنانکه باب دقیق الکلام در اواسط کتاب آمده است. آراء و عقاید نیز در برخى موارد بر حسب فرقه‌ها و در موارد دیگر بر پایه تقسیم موضوعى طرح شده‌اند. با این همه، روایت‌هاى اشعرى از پاره‌اى منابع فرقه شناختى که اکنون در دست نیستند، بر ارزش کتاب افزوده است.

وضعیت کتاب

مقالات الاسلامیین به کوشش هلموت ریتر در 3 جلد در سال‌هاى 1929-1930م‌ در استانبول و سپس در 1963 و 1980م در آلمان به چاپ رسیده است. تصحیح دیگرى نیز به وسیله محمد محیى‌الدین عبدالحمید در دو جلد در قاهره (1950-1954م) انتشار یافته است. فصل مربوط به خوارج نیز به وسیله رشر به آلمانى ترجمه شده است. نسخه حاضر در برنامه به تصحیح ریتر و پاورقى‌هاى وى در یک جلد منتشر شده و مشتمل بر فهرست مطالب در ابتدا و فهرست‌هاى ذیل در انتها مى‌باشد:

فهرست نام‌هاى مردان و زنان و نیز فهرست نام‌هاى فرق و طوائف.

در پایان کتاب جدول اغلاطى که در آن پدید آمده به همراه صورت صحیح آن درج گردیده و استدراکات مصحح بر چاپ دوم کتاب نیز ضمن جدولى آمده است.

 

 



نظرات
نام
پست الکترونیک
کد امنیتی
Captcha
دانشکده مذاهب دانشگاه ادیان و مذاهب


نشانی: ایران - قم - پردیسان
تلفن: 32802610 25 98+
فکس: 32802627 25 98+
کد پستی: 3749113357
صندوق پستی: 37185 - 178
پست الکترونیکی: info@urd.ac.ir
سامانه پیامکی: 3000135789

دانشکده ها

دانشکده شیعه شناسی
دانشکده ادیان
دانشکده مذاهب
دانشکده فلسفه
دانشکده زن و خانواده
دانشکده عرفان
دانشکده مجازی

خدمات فناوری اطلاعات

سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
سامانه پذیرش دانشجو
سامانه نشریات دانشگاه
پست الکترونیک
فروش اینترنتی کتاب
کتابخانه دیجیتال

بیانیه رسالت

دانشگاه ادیان و مذاهب، نخستین دانشگاه تخصصی ادیان و مذاهب در ایران، برخاسته از حوزه علمیه، ضمن شناخت ادیان و مذاهب و تعامل و گفت و گو با پیروان آنها با تکیه بر مشترکات، در جهت همبستگی انسانی، تقویت صلح، کاهش آلام بشری، گسترش معنویت و اخلاق و معرفی عالمانه اسلام بر اساس آموزه های اهل بیت علیهم السلام به پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص اقدام می نماید.

طراحی، توسعه و پشتیبانی: کویر سبز